Het onderzoek naar vermeende manipulatie, kunstmatige koersbewegingen en onrechtmatige winsten op de Turkse beurs heeft inmiddels het hart van de politiek bereikt. Terwijl 131 beleggingsfondsen worden geliquideerd, blijken 455.758 beleggers geld in deze fondsen te hebben. Tegelijkertijd zijn er beschuldigingen geuit tegen Fatma Betül Sayan Kaya, vicevoorzitter van de AKP onder partijvoorzitter en president Recep Tayyip Erdoğan, en haar echtgenoot. Zij zouden met transacties in aandelen van Özata Denizcilik in ongeveer vier maanden tijd een winst van circa 2 miljard lira (39 miljoen euro) hebben gerealiseerd. Na de beschuldigingen nam Kaya ontslag uit haar functies binnen de partij.
Het fondsendossier, dat honderdduizenden beleggers op de Turkse kapitaalmarkt raakt, strekt zich inmiddels uit van financiële ondernemingen tot het hart van de politiek.
De Turkse toezichthouder op de kapitaalmarkt, de Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), heeft besloten 131 beleggingsfondsen van zeven vermogensbeheerders te liquideren. Volgens gegevens van de Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) hebben 455.758 individuele beleggers geld in deze fondsen.
Maar de kwestie draait niet alleen om waardeverliezen van de fondsen. In onderzoeken van het Openbaar Ministerie van Istanbul wordt gekeken naar mogelijke strafbare feiten zoals “het oprichten van of deelnemen aan een criminele organisatie”, “gekwalificeerde fraude”, “witwassen van uit misdrijven verkregen vermogen” en overtredingen van de Turkse kapitaalmarktwet.
Volgens gegevens die door het Turkse ministerie van Justitie zijn bekendgemaakt, zijn na onderzoek naar fondstransacties tussen 1 juli en 16 september de vermogensbestanddelen van 46 rechtspersonen, 18 fondsen en 42 natuurlijke personen bevroren.
Manipulatie en kunstmatige koersbewegingen op de Turkse beurs
Een van de belangrijkste vragen in het onderzoek is of bij aandelen van bepaalde ondernemingen koersbewegingen zijn gecreëerd die niet door normale marktomstandigheden kunnen worden verklaard, en of beleggingsfondsen daarbij zijn gebruikt.
Volgens de beschuldigingen zijn de koersen van bepaalde aandelen kunstmatig opgedreven, zijn fondsen naar deze aandelen geleid en hebben bepaalde personen of groepen via deze transacties grote winsten behaald.
Voor welke personen en ondernemingen deze beschuldigingen uiteindelijk tot strafrechtelijke vaststellingen leiden, zal moeten blijken uit het lopende onderzoek en de daaropvolgende juridische procedures.
Kwam een nieuwe klap voor de economie ditmaal van binnenuit de AKP-regering?
Het onderzoek naar de fondsen brak uit op een moment waarop Turkije al lange tijd kampt met hoge kosten van levensonderhoud en economische problemen.
Opvallend is dat een van de personen die nu centraal staat in de discussie niet uit de oppositie komt, maar rechtstreeks uit de hoogste leiding van de regeringspartij.
Fatma Betül Sayan Kaya, vicevoorzitter van de AKP onder partijvoorzitter Recep Tayyip Erdoğan, en haar echtgenoot İlyas Kaya zouden uitzonderlijk hoge winsten hebben behaald met transacties in aandelen van Özata Denizcilik.
Volgens cijfers die YENİ Parti-woordvoerder Zeynel Emre openbaar maakte, zou Fatma Betül Sayan Kaya in april 63,359 miljoen TL hebben geïnvesteerd in aandelen van Özata Denizcilik en in september 1,344 miljard TL uit deze transacties hebben gehaald.
Omgerekend tegen een recente wisselkoers komt dit neer op ongeveer 1,1 miljoen euro aan geïnvesteerd vermogen en circa 24 miljoen euro aan verkoopopbrengsten.
Haar echtgenoot İlyas Kaya zou ongeveer 99,687 miljoen TL hebben geïnvesteerd en vervolgens 826 miljoen TL hebben opgenomen. Dat komt neer op ongeveer 1,8 miljoen euro aan geïnvesteerd vermogen en 14,8 miljoen euro aan verkoopopbrengsten.
Volgens de beschuldigingen investeerde het echtpaar gezamenlijk 163,046 miljoen TL en haalde het uiteindelijk 2,170 miljard TL uit de transacties.
Met andere woorden: een aanvankelijk bedrag van ongeveer 2,9 miljoen euro zou zijn uitgegroeid tot 38,9 miljoen euro.
De vermeende winst bedraagt daarmee 2,006954 miljard TL, oftewel ongeveer 36 miljoen euro.
Ook de duur van de transacties valt op. Volgens de informatie die Zeynel Emre naar buiten bracht, begonnen de aankopen van de aandelen in april en vonden de verkopen in september plaats. Emre stelde dat de betreffende winst in een periode van ongeveer vier maanden werd gerealiseerd.
Volgens deze beschuldigingen zou dus met een aanvankelijk bedrag van circa 163 miljoen TL binnen slechts enkele maanden meer dan 2 miljard TL zijn verdiend.
Daarbij moet worden benadrukt dat deze cijfers over het echtpaar Kaya nog niet door een rechtbank zijn vastgesteld als onrechtmatige winst of als bewijs van een strafbaar feit. De bedragen zijn gebaseerd op beschuldigingen die door YENİ Parti-woordvoerder Zeynel Emre openbaar zijn gemaakt.
Erdoğan’s vicevoorzitter neemt ontslag
Toen de beschuldigingen naar buiten kwamen, was Fatma Betül Sayan Kaya niet alleen voormalig AKP-parlementslid en voormalig minister van Gezin en Sociaal Beleid.
Kaya was vicevoorzitter van de AKP van president Recep Tayyip Erdoğan en behoorde daarmee tot de hoogste leiding van de partij.
Nadat de beschuldigingen openbaar waren geworden, diende Kaya haar ontslag in uit haar functies binnen de AKP.
In haar publieke verklaring gaf Kaya geen uitgebreid antwoord over de herkomst van het geld dat volgens de beschuldigingen in aandelen van Özata Denizcilik werd geïnvesteerd, noch over de details van de transacties ter waarde van miljarden lira die openbaar zijn gemaakt.
Erdoğan wees ditmaal niet naar “buitenlandse machten”
President Erdoğan heeft economische problemen en schommelingen in Turkije in het verleden meermaals in verband gebracht met economische of financiële aanvallen van buitenaf.
In het onderzoek naar de fondsen wees Erdoğan ditmaal echter niet naar “buitenlandse machten” of naar een economische operatie vanuit het buitenland tegen Turkije.
Integendeel: hij beschreef het probleem in de context van transacties op de binnenlandse kapitaalmarkt.
Erdoğan zei dat mensen die door middel van marktmanipulatie en beursconstructies de rechten van burgers schenden, de staat tegenover zich zullen vinden.
Maar ditmaal is er een belangrijk element dat het onderzoek politiek anders maakt: de persoon tegen wie beschuldigingen zijn geuit over beursmanipulatie en miljarden aan vermeende onrechtmatige winsten, was een vicevoorzitter van Erdoğan’s eigen partij.
Daarom roept Erdoğan’s uitspraak dat zijn partij “mensen die de rechten van anderen schenden niet zal verdedigen” ook de vraag op hoe het onderzoek zal worden toegepast op personen binnen de regeringspartij zelf.
Wat gebeurt er met het geld van 455.758 beleggers?
Los van de politieke discussie vormt de positie van honderdduizenden beleggers een van de belangrijkste onderdelen van het dossier.
In de 131 fondsen waarvoor de SPK tot liquidatie heeft besloten, bevinden zich 455.758 individuele beleggers.
Dat betekent echter niet dat al deze 455.758 mensen hun volledige investering hebben verloren.
Tijdens de liquidatie worden de bezittingen van de fondsen verkocht en wordt de opbrengst naar verhouding van hun participaties onder de beleggers verdeeld. De SPK heeft de oorspronkelijk voorziene liquidatietermijn van drie maanden verlengd naar zes maanden, zodat de bezittingen, rekening houdend met de samenstelling van de portefeuilles en de marktomstandigheden, zo gunstig mogelijk kunnen worden verkocht.
Voor beleggers ligt het belangrijkste probleem echter in het verschil tussen het bedrag dat zij na de liquidatie terugkrijgen en hun totale geleden verlies.
Op dit moment bestaat er geen algemene garantie dat de staat alle waardeverliezen in de fondsen aan de beleggers zal vergoeden.
Voor honderdduizenden beleggers moet het onderzoek daarom niet alleen antwoord geven op de vraag: “Wie is verantwoordelijk?”
Minstens zo belangrijk zijn de vragen: hoeveel hebben de beleggers verloren en wie gaat die verliezen dragen?
Voormalig MASAK-bestuurder komt met zware beschuldiging
Ook Ramazan Başak, voormalig vicevoorzitter van MASAK (de Turkse Raad voor Onderzoek naar Financiële Misdrijven), heeft zich over het fondsendossier uitgesproken. Volgens hem zou een constructie van deze omvang niet zo ver hebben kunnen komen zonder sterke steun binnen de politiek, bureaucratie en rechterlijke macht.
Başak verklaarde daarnaast dat de SPK uitzonderlijke winsten en aandelentransacties kan onderzoeken om vast te stellen of er met voorkennis is gehandeld en welke personen uitzonderlijke winsten hebben behaald.
Het onderzoek moet nu drie fundamentele vragen beantwoorden:
Wie heeft op de Turkse beurs verdiend? Hoeveel hebben honderdduizenden beleggers verloren? En hoe konden transacties van deze omvang plaatsvinden onder het toezicht van de verantwoordelijke instanties?
Wat is een beleggingsfonds?
Een beleggingsfonds brengt het geld van een groot aantal beleggers samen in één gezamenlijke portefeuille. Professionele beheerders investeren dat vermogen vervolgens in bijvoorbeeld aandelen, obligaties, goud of andere financiële instrumenten.
In plaats van zelf afzonderlijke aandelen te kiezen, koopt een belegger participaties in het fonds. Wanneer de beleggingen van het fonds in waarde stijgen, stijgt ook de waarde van de participatie. Wanneer de waarde daalt, kan de belegger verlies lijden.
In Turkije vallen beleggingsfondsen onder de regelgeving en het toezicht van de Sermaye Piyasası Kurulu (SPK).
Een van de centrale vragen in het huidige onderzoek is daarom of de fondsen daadwerkelijk in het belang van hun beleggers zijn beheerd, of dat bepaalde fondsen zijn gebruikt bij manipulatieve transacties in specifieke aandelen.
0 Comments